Engeri za chajingi n’okufulumya bye biruwa?
Omusango n’oku...okufulumyaobubonero
Battery za lithium-ion zitera okukozesa enkola y'okucaajinga ey'emitendera ebiri-okukakasa obukuumi, obwesigwa, n'okucaajinga obulungi. Omutendera ogusooka gwa kasasiro ogutakyukakyuka nga guliko ekkomo ku vvulovumenti, ate ogwokubiri gwa vvulovumenti etakyukakyuka nga guliko ekkomo lya vvulovumenti. Ekkomo lya vvulovumenti erisinga obunene ery’okucaajinga bbaatule ya lithium-ion lyawukana okusinziira ku kintu kya katodi. Enkokola za vvulovumenti ya chajingi/okufulumya ezisookerwako eza bbaatule ya lithium-ion ziragiddwa mu kifaananyi 3-11. Enkokola eziri mu kifaananyi zikozesa akasannyalazo aka chajingi/okufuluma aka C/3. Ku bbaatule ez’enjawulo eza lithium-ion, enjawulo enkulu ziri mu mirundi ebiri:

1) Omuwendo gwa kasasiro ogutakyukakyuka ogusinga obulungi ogw’omutendera ogusooka gwawukana okusinziira ku kintu kya bbaatule ekya katodi n’enkola y’okukola. Okutwalira awamu, ekipimo kya kati ekya 0.2C okutuuka ku 0.3C kye kikozesebwa. Mu mbeera z’amasannyalaze agakozesebwa amangu, emiwendo gya 1C, 2C, oba n’okusingawo giyinza okukozesebwa.
2) Battery za lithium-ion ez’enjawulo ziraga enjawulo ennene mu bbanga lya kasasiro agatali gakyukakyuka, era ekitundu ky’obusobozi obuyinza okucaajinga amasannyalaze agatali gakyukakyuka ku busobozi bwonna nakyo kyawukana nnyo. Okusinziira ku ndowooza y’okukozesa mmotoka ez’amasannyalaze mu nkola, ebbanga eddene ery’amasannyalaze agatali gakyukakyuka kivaamu obudde obutono obw’okucaajinga omugatte, ekintu eky’omugaso ennyo eri okukozesebwa.
Voltage ya bbaatule ya lithium-ion ebeera nnywevu era ekendeera mpola mu mitendera egy’okusooka n’egya wakati egy’okufulumya, naye ekka mangu mu mitendera egy’oluvannyuma, nga bwe kiragibwa mu kitundu DE eky’ekifaananyi 3-11. Okufuga obulungi kikulu nnyo mu mutendera guno okuziyiza okufulumya amazzi ekisukkiridde n’okwonooneka kwa bbaatule okutakyuka.
Ensonga ezikosa engeri y’okucaajinga
(1) Ebiva mucharging currentku mpisa z’okucaajinga Nga tutwala bbaatule emu eya NCM lithium-ion erimu obusobozi obugereddwa obwa 242A·h ng’ekyokulabirako, wansi w’embeera za SOC=0% n’ebbugumu eritakyukakyuka erya diguli 20 , emiwendo egy’enjawulo egy’okucaajinga gyakozesebwa okucaajinga. Ebivudde mu paramita biragiddwa mu kipande 3-1 ate enkokola y’okusasula eragiddwa mu kifaananyi 3-12.
Omulongooti 3-1 Ebipimo by’okusasula ku miwendo egy’enjawulo egy’okusasula
| Kati/A(Omuwendo) . | CC-CV1Obudde bwonna awamu | Ekiseera/sEky’Ekiseera Ekikyukakyuka | Omugatte gw’obusobozi obusasulwa/A·h | Omugatte gw’amasoboza agasasuddwa/W·h | Obusobozi obusasulwa buli kiseera/A·h | Voltage etakyukakyukaAmasoboza aga chajiddwa/W·h | 170A·hEkiseera/s | 170A·hEkiseera kino/A |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4.84/(0.02C) | 182220 | 182220 | 245.74 | 942.54 | 245.74 | 942.54 | 127400 | 4.85 |
| 12.1/(0.05C) | 72318.5 | 72318.5 | 243.70 | 935.37 | 243.70 | 935.37 | 50400 | 12.11 |
| 24.2/(0.1C) | 36206.8 | 35800 | 243.20 | 935.77 | 241.03 | 926.69 | 25200 | 24.24 |
| 48.4/(0.2C) | 18317.5 | 17560 | 241.08 | 933.32 | 236.32 | 912.16 | 12600 | 48.44 |
| 80.7/(0.33C) | 11443.6 | 10490 | 243.50 | 946.27 | 235.29 | 910.08 | 7590 | 80.76 |
| 121/(0.5C) | 7936.6 | 6900 | 243.92 | 952.95 | 232.09 | 900.85 | 5110 | 121.09 |
1 CC, Akasannyalazo akatali kakyukakyuka; CV, Voltage etakyukakyuka.

Nga bwe kiragibwa mu kipande 3-1, obudde bwa kasasiro obutakyukakyuka bukendeera mpolampola nga akasannyalazo aka chajingi yeeyongera, era obusobozi n’amasoboza ebiyinza okusasulwa wansi wa kasasiro ogutakyukakyuka nabyo bikendeera mpolampola. Nga tutwala obusobozi bw’okucaajinga n’okufulumya 1/2 (kwe kugamba, SOC=50%) ng’omutindo, obudde obwetaagisa obw’okucaajinga bukendeera nga akasannyalazo k’okucaajinga okweyongera; obudde obwetaagisa ku 0.1C buba nga emirundi 5 okusinga ku 0.5C. Mu mbeera eno, enjawulo eriwo kati ku kugenda mu maaso n’okucaajinga ntono, kale obudde bw’okucaajinga ku 30A·h ezisembayo tebulina njawulo nnene. N’olwekyo, mu kasannyalazo akakkirizibwa okucaajinga bbaatule, okwongera ku kasasiro w’okucaajinga, wadde nga kikendeeza ku busobozi n’amasoboza ebiyinza okucaajinga wansi w’akasannyalazo akatakyukakyuka, kiyamba okukendeeza ku budde okutwalira awamu obw’okucaajinga. Mu nkola za bbaatule ez’omugaso, akasannyalazo akasinga okukkirizibwa ak’okucaajinga aka bbaatule ya lithium-ion kasobola okukozesebwa okucaajinga, era oluvannyuma lw’okutuuka ku kkomo lya vvulovumenti, okucaajinga vvulovumenti etali ya bulijjo kuyinza okukolebwa. Kino kikendeeza ku budde bw’okucaajinga ate nga kikakasa nti olina obukuumi bw’okucaajinga. Wabula okwongera ku kasasiro w’okucaajinga nakyo kijja kuleetera okufiirwa amaanyi okweyongera olw’obuziyiza bwa bbaatule obw’omunda. Amasoboza agakozesebwa mu buziyiza obw’omunda gabalirirwa okusinziira ku nsengekera (3-4).

Awali E ge maanyi agakozesebwa obuziyiza obw’omunda;
r ye buziyiza bwa bbaatule obw’omunda;
t ye nkyukakyuka y’obudde bw’okusasula;
Nze ye kasasiro w’okucaajinga;
t1 ne t2 bye biseera by’okutandika n’okumaliriza okucaajinga.
Okugezesa okunene kulaga nti obuziyiza obw’omunda obwa bbaatule za lithium-ion bukyuka mu 0.4 mΩ nga zicaajinga. N’olwekyo, ensengekera (3-4) eraga nti enkozesa y’amasoboza olw’obuziyiza obw’omunda mu bbaatule mu bukulu ekwatagana mu layini n’obudde bw’okucaajinga, naye ekwatagana mu ngeri ya quadratically ne kasasiro w’okucaajinga. Mu kiseera ky’omutendera gw’okucaajinga akasannyalazo akatakyukakyuka, obunene bw’akasannyalazo aka chajingi y’ensonga enkulu ekwata ku nkozesa y’amasoboza g’obuziyiza obw’omunda; akasannyalazo aka chajingi akasingako kivaamu okukozesa amaanyi amangi. Mu kiseera kya vvulovumenti etakyukakyuka, omutendera gwa kasasiro omutono, obudde bw’okucaajinga bufuuka ensonga enkulu ekwata ku nkozesa y’amasoboza g’obuziyiza obw’omunda; obudde obuwanvu obw’okucaajinga kivaamu okukozesa amaanyi amangi. Okulowooza ku nkola yonna ey’okucaajinga, okuva akasannyalazo aka chajingi bwe kalina enkolagana ya kkuudratiki n’enkozesa y’amasoboza agaziyiza ag’omunda era nga y’ensonga enkulu egikosa, akasannyalazo aka chajingi akasingako kavaamu okukozesa amasoboza ag’obuzito munda. Mu nkola za bbaatule mu nkola, akasannyalazo akatuufu ak’okucaajinga kalina okulondebwa nga tulowooza mu bujjuvu ku budde bw’okucaajinga n’obulungi.
(2) Effect of Depth of Discharge on Charging Characteristics Wansi w’ebbugumu eritakyukakyuka erya diguli 20 , okugezesebwa kw’okufulumya kwakolebwa ku bbaatule ya NCM lithium-ion nga erina obusobozi obugereddwa obwa 66.2 A·h. Battery yafulumizibwa ku sipiidi ya 0.5C okutuuka mu buziba obw’enjawulo obw’okufulumya (DOD) (10%→100%), ekikwatagana n’Embeera y’Okusasula (SOC) eya 90%→0%. Voltage, current, ne capacity data zawandiikibwa mu nkola y’okufulumya. Oluvannyuma lw’okuwummula okumala eddakiika 60, bbaatule yacaajinga ku sipiidi ya 0.5C (CC). Voltage y’okusala bwe yatuuka, mode y’okucaajinga yakyusibwa n’efuulibwa vvulovumenti etakyukakyuka (CV). Akasannyalazo bwe kaali wansi wa 0.05C, enkola yayimirizibwa, era data ya vvulovumenti, kasasiro, n’obusobozi ne biwandiikibwa. Ebikwata ku nsonga eno biragiddwa mu kipande 3-2. Enkokola z’amasannyalaze aga chajingi eza bbaatule ya lithium-ion wansi w’embeera ez’enjawulo ez’obuziba bw’okufulumya ziragiddwa mu kifaananyi 3-13.
Omulongooti 3-2 Ebipimo by’okugezesa okucaajinga ku buziba obw’enjawulo obw’okufuluma
| SOC | DOD | Okufulumya | Okulamula | Amasoboza ag’enkanankana-Amasoboza agasasuddwa1/W·h | Enkanankana-Obusobozi Amasoboza agafulumizibwa2/W·h | Obudde bw'okusasula/eddakiika | Obudde obw’akaseera kano/eddakiika | Obusobozi obusasulwa buli kiseera/A·h | Average Charging Timeper Obusobozi bwa Yuniti3/eddakiika | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Obusobozi/A·h | Amasoboza/W·h | Obusobozi/A·h | Amasoboza/W·h | ||||||||
| 80.00 | 20.00 | 13.35 | 54.03 | 13.48 | 55.88 | 27.94 | 27.02 | 41.13 | 33.50 | 12.32 | 3.05 |
| 70.00 | 30.00 | 20.02 | 80.16 | 19.99 | 82.08 | 27.36 | 26.72 | 59.23 | 50.83 | 18.69 | 2.96 |
| 60.00 | 40.00 | 26.69 | 105.62 | 26.61 | 108.19 | 27.05 | 26.41 | 77.72 | 68.50 | 25.19 | 2.92 |
| 50.00 | 50.00 | 33.36 | 130.42 | 33.27 | 133.61 | 26.72 | 26.08 | 96.02 | 86.67 | 31.87 | 2.89 |
| 40.00 | 60.00 | 40.04 | 154.61 | 39.95 | 158.50 | 26.42 | 25.77 | 114.18 | 104.83 | 38.55 | 2.86 |
| 30.00 | 70.00 | 46.71 | 178.38 | 46.61 | 182.97 | 26.14 | 25.48 | 132.28 | 123.00 | 45.22 | 2.84 |
| 20.00 | 80.00 | 53.38 | 201.73 | 53.26 | 207.07 | 25.88 | 25.22 | 150.40 | 141.00 | 51.84 | 2.82 |
| 10.00 | 90.00 | 60.05 | 224.45 | 59.92 | 230.62 | 25.62 | 24.94 | 168.47 | 159.17 | 58.52 | 2.81 |
1 Equal-Capacity Charged Energy: Amasoboza agasasulwa wansi w’enkyukakyuka ya SOC y’emu (okugeza, 10%). Okugeza: singa obusobozi bw’okucaajinga ku 90% DOD buba 30W·h, obusobozi obwenkanankana-amasoboza aga chajingi buba 30W·h; singa obusobozi bw’okucaajinga ku 80% DOD buba 50W·h, obusobozi obwenkanankana-amasoboza aga chajingi gaba 25W·h.
2 Amasoboza ag’enkanankana-Amasoboza agafulumizibwa: Amasoboza agafulumizibwa wansi w’enkyukakyuka ya SOC y’emu (okugeza, 10%).
3 Obudde bw’okucaajinga obwa wakati buli busobozi bwa Yuniti /eddakiika: Obudde bw’okucaajinga / Obusobozi bw’okucaajinga.

Okuva mu kipande 3-2 n’ekifaananyi 3-13, bino wammanga bisobola okuggyibwako:
1) Nga obuziba bw’okufulumya bweyongera, obudde bw’okucaajinga bweyongera, naye obudde bw’okucaajinga obwa wakati buli busobozi bwa yuniti bukendeera, ekitegeeza nti okweyongera kw’obudde bw’okucaajinga tekugeraageranye n’obuziba bw’okufulumya.
2) Nga obuziba bw’okufulumya bweyongera, ekitundu ky’obudde bw’okucaajinga akasannyalazo akatakyukakyuka ku budde bwonna obw’okucaajinga kyeyongera, ate ekitundu ky’obusobozi bw’okucaajinga akasannyalazo akatakyukakyuka ku busobozi bw’okucaajinga obwetaagisa kyeyongera. Mu butuufu, engeri zino zisinga kuva ku bintu bibiri: ekisooka, obuziba bw’okufulumya amazzi kyetaagisa ekiseera ekiwanvu okusobola okucaajinga bbaatule mu bujjuvu; ekyokubiri, obuziba obw’okufuluma bukwatagana n’obuwanvu bwa vvulovumenti eya wansi, ekivaamu amasoboza matono okucaajinga mu bbaatule mu mbeera y’emu ey’akasannyalazo n’obudde bw’okucaajinga.
(3) Enkola y’ebbugumu ku mpisa z’okucaajinga Battery za lithium-ion zacaajinga wansi w’ebbugumu ery’enjawulo ery’omu kifo. Nga tutwala bbaatule ya 66.2 A·h NCM lithium-ion ng’ekyokulabirako, enkola ey’okukomya akasannyalazo akatali kakyukakyuka ne vvulovumenti yakozesebwa. Ebipimo by’okucaajinga byawandiikibwa nga ekkomo lya kasasiro w’okusasula liri 1.3 A ne 3.3 A, nga bwe kiragibwa mu kipande 3-3. Wansi wa kasasiro y’emu ey’okufulumya, vvulovumenti ya bbaatule ejja kufuna okugwa okw’amaanyi, nga bwe kiragibwa mu kifaananyi 3-13. Naye olw’okuba vvulovumenti esigala waggulu nnyo, amasoboza ag’okufulumya gakyali waggulu. Mu mutendera ogusooka ogw’okufulumya, amasoboza agakozesebwa obuziyiza obw’omunda obwa bbaatule gongera ku bbugumu lya bbaatule, gongera ku mirimu gy’ebintu ebikola mu bbaatule ya lithium-ion, n’okulinnyisa vvulovumenti ya bbaatule, bwe kityo ne gongera amasoboza agayinza okufulumizibwa. Mu mutendera ogw’omu makkati n’ogw’oluvannyuma ogw’okufulumya, vvulovumenti ya bbaatule ekendeera, era amasoboza agafulumizibwa buli yuniti y’obudde gakendeera okusinziira ku ekyo.
Ku bbugumu lye limu era nga lirina vvulovumenti y’emu ey’okumaliriza okufuluma, emisinde egy’enjawulo egy’okumaliriza okufuluma gijja kuvaamu enjawulo mu busobozi n’amasoboza agafulumizibwa. Okutwalira awamu, mu mbeera z’ebbugumu eza bulijjo, akasannyalazo gye kakoma okuba wansi, obusobozi n’amasoboza ebifulumizibwa gye bikoma okuba ebinene. Nga bwe kiri mu kugezesa okufulumya okwayogeddwako waggulu, 0.2C efulumya obusobozi n’amasoboza ebitundu 3.2% okusinga 1C.


