Enyanjula ku bbaatule za Lithium-ion
Enkola y’emirimu gya bbaatule za Lithium-ion
Battery ya lithium-ion okusinga erimu ekiyungo kya pozitivu, ekisannyalazo ekitali kituufu, ekiyungo ekitambuza amasannyalaze ga lithium, ne aeky’okwawulane casing ebyawula obusannyalazo obulungi n’obubi. Ekintu eky’obusannyalazo obulungi okutwalira awamu kirungo ekisobozesa okuyingiza n’okuggyamu ayoni za litiyamu mu ngeri ekyukakyuka, nga litiyamu kobalti okisayidi (LiCoO2), litiyamu nikel okisayidi (LiNiO2), litiyamu manganise okisayidi (LiMn2O4), oba ebintu eby’emirundi esatu (LiCo2NiᵧMn1100O2). Ekisengejjero kikolebwa eminnyo gya lithium (eminnyo gya lithium egya bulijjo mulimu LiClO4, LiPF3, LiBF4, LiBOB, n’ebirala) nga gisaanuuse mu kizimbulukusa ekigere (okusinga omutabula gwa ethylene carbonate (EC), diethyl carbonate (DEC), dimethyl carbonate (DMC), propylene carbonate (PC), n’ebirala, mu kitundu ekimu). Ekintu eky’okwawula okutwalira awamu kiba kiwujjo kya poliyolefini, nga kitera okukozesa oluwuzi olumu-layer emu oba eziwera-layer polypropylene (PP) ne polyethylene (PE) microporous membranes, nga Celgard 2300 separator. Negative electrode etera okukozesa ebintu ebisobola okuyingiza lithium, nga petroleum coke, pure graphite, ne layered graphite mixed carbon. Enzirukanya mu bbaatule ya lithium-ion nga tukozesa kaboni (C7) nga ekisannyalazo ekitali kirungi ne okisayidi y’ekyuma ekikyukakyuka LiMeO2 nga ekisannyalazo ekirungi kiri bwe kiti.
Mu kiseera ky’okucaajinga:

Mu kiseera ky’okusiibulwa:


Mu kiseera ky’okucaajinga, amasannyalaze ga litiyamu gafulumizibwa okuva mu kiyungo kya pozitivu ne biyingizibwa mu kiyungo kya negatiivu; mu kiseera ky’okufulumya, amasannyalaze ga lithium gafulumizibwa okuva mu kiyungo ekitali kirungi ne kiyingizibwa mu kiyungo kya pozitivu. Mu ngeri endala, mu kiseera ky’okucaajinga n’okufulumya, amasannyalaze ga litiyamu gatambula nga gadda n’okudda wakati w’obusannyalazo obulungi n’obubi, okufaananako n’entebe ewunyiriza. N'olwekyo, bbaatule za lithium-ion nazo ziyitibwa "bbaatule z'entebe ezikankana." Enkola yaabwe ey’okukola esobola okulagibwa mu kifaananyi 1.1.

Mu mbeera ya bulijjo eya chajingi n’okufulumya, okuyingiza n’okuggya ayoni za litiyamu wakati w’ebintu bya kaboni ebiriko layeri n’obutundutundu bwa okisayidi oba wakati wa layeri mu bbaatule za litiyamu-ion okutwalira awamu kireeta enkyukakyuka yokka mu bbanga eri wakati wa layeri era tekikwonoona nsengekera ya kirisitaalo. Mu kiseera ky’okusannyalala n’okufulumya, ensengekera z’eddagala ez’ebintu eby’obusannyalazo ekirungi n’ekitali kituufu zisigala mu bukulu nga tezikyusiddwa. N’olwekyo, okusinziira ku ndowooza y’okudda emabega kw’ensengekera y’okufuluma kw’ekisannyalazo-, okuyingiza n’okuggyamu ayoni za litiyamu mu bintu bya bbaatule nkola ya nsengekera nnungi nnyo. Okusinziira ku mpisa zino, bbaatule za lithium-ion zisinga mu kukola okusinga bbaatule za nickel-cadmium ne nickel-metal hydride.
Ensengeka ya bbaatule ya Lithium-ion
Battery za lithium-ion zisobola okugabanyizibwa okusinziira ku kintu kya cathode ekikozesebwa, endabika n’obunene, enkola y’okukola obutoffaali, ekika ky’okupakinga, n’engeri y’okukozesaamu.
Okusinziira ku kintu kya katodi ekikozesebwa, bbaatule za lithium-ion zisobola okwawulwamu bbaatule za lithium cobalt oxide, bbaatule za lithium manganese oxide, bbaatule za lithium ssatu, ne bbaatule za lithium iron phosphate.
Battery za lithium cobalt oxide zirina voltage emanyiddwa nga 3.7V ne voltage ekola ya 2.4 ~ 4.2V. Battery za lithium cobalt oxide zirina ensengekera ennywevu, obusobozi obw’enjawulo obw’amaanyi, n’okukola obulungi okutwalira awamu, naye obukuumi bwazo bubi era n’omuwendo gwazo munene, okusinga zikozesebwa mu butoffaali obutono n’obunene-obunene. Mu myaka egiyise, ebintu bya lithium cobalt oxide ebya vvulovumenti eya waggulu-bikoleddwa, ebiyinza okwongera ku vvulovumenti ya bbaatule ey’ekkomo erya waggulu okutuuka ku 4.3V oba 4.35V, bwe kityo ne kirongoosa bulungi obusobozi bwa bbaatule n’obungi bw’amasoboza. Mu kiseera kino, bbaatule za lithium cobalt oxide ze zirina amaanyi agasinga obunene mu volumetric, nga zituuka ku 550Wh/kg, ekizifuula zokka ez’okulondako okussa amaanyi mu masimu ag’omulembe-end n’ebintu ebirala eby’amasannyalaze.

Battery za lithium manganese oxide (MMANO) zirina vvulovumenti ya 3.8V ate nga zikola voltage okuva ku 2.5V okutuuka ku 4.2V. Voltage y’obukuumi bw’okusukkiridde eri 4.28V ± 0.025V, ate vvulovumenti y’obukuumi obusukkiridde-discharge eri 2.5V ± 0.1V. Battery za MMANO za bbeeyi ntono-era zirina obukuumi obulungi. Naye ekintu kya lithium manganese oxide kyennyini tekinywevu nnyo era kitera okuvunda, ne kivaamu ggaasi n’okuzimba. Obulamu bwayo obw’enzirukanya buvunda mangu, obulamu bwayo bumpi nnyo, era omulimu gwayo ogw’ebbugumu erya waggulu-bubi. Kisinga kukozesebwa mu butoffaali obw'ebbeeyi entono, obwa wakati-okutuuka ku{17}}obunene-okukola bbaatule z'amaanyi.
Battery za Ternary lithium-ion (TLC) zirina vvulovumenti ey’erinnya eya 3.6V ne vvulovumenti ekola okuva ku 2.75V okutuuka ku 4.2V. Voltage y’obukuumi bw’okusukkiridde eri 4.28V ± 0.025V, ate vvulovumenti y’obukuumi obusukkiridde-discharge eri 2.75V ± 0.1V. Battery za TLC zikola bulungi okutwalira awamu, za buseere okusinga lithium cobalt oxide (LCO), era zikuwa obukuumi obulongooseddwa. Ziyinza okukozesebwa mu bbaatule z’amasannyalaze, era akatale kazo mu katale k’ebintu bya cathode gweyongera omwaka ku mwaka. Battery entono eza lithium-ion ezikozesa ebintu bya ternary lithium-ion zigenda zikkirizibwa mpolampola akatale. Ebintu ebisatu era bisobola okutabulwa ne lithium cobalt oxide ne lithium manganese oxide okukozesebwa mu bbaatule eziriko ekyuma-case, aluminiyamu{17}}case, pouch, polymer, ne cylindrical lithium-ion batteries, ekiyinza okukendeeza ennyo ku ssente za bbaatule n’okulongoosa omulimu okutwalira awamu. Mu kiseera kino, bbaatule z’ebintu ebisatu zisobola okutuuka ku density y’amasoboza ga 180 Wh/kg (bbaatule z’ekyuma-case 26650 zisobola okutuuka ku busobozi bwa 4600 mAh/kg nga zizitowa 90g), nga ziwa enkizo entegeerekeka mu nsaasaanya-effectiveness.
Battery za Lithium iron phosphate (LFP) zirina vvulovumenti ey’erinnya eya 3.2V ne vvulovumenti y’emirimu eya 2.5 ~ 3.75V. Voltage y’obukuumi bw’okusukkiridde eri 3.75V±0.025V, ate vvulovumenti y’obukuumi obusukkiridde-discharge eri 2.5V±0.1V. Enkizo esinga obunene eya bbaatule za LFP kwe kutebenkera n’obuta-okuvunda kw’ekintu eky’obusannyalazo obulungi, ekiziwa obukuumi obutafaananako bw’ogeraageranya n’enkola endala ez’ebintu eby’obusannyalazo obulungi. Battery za LFP zirina obulamu obuwanvu obw’enzirukanya, zirimu eby’obugagga bingi, era tezikuuma butonde. Naye zirina ekifo ekifulumya amazzi ekitono ate nga tezikola bulungi mu bbugumu erya wansi-.
Okusinziira ku ndabika n’obunene, bbaatule za lithium-ion zisobola okugabanyizibwamu bbaatule eza ssiringi ne bbaatule za prismatic, n’ebirala.
Okusinziira ku nkola y’okukola obutoffaali, bbaatule za lithium-ion zisobola okugabanyizibwamu bbaatule z’ebiwundu (ekiwundu eky’ekika kya silinda n’ekiwundu ekipapajjo), bbaatule ezisimbye, n’ebirala.
Okusinziira ku kika ky’ebintu ebipakiddwa, bbaatule za lithium-ion zisobola okugabanyizibwamu bbaatule eziriko ekyuma-ez’ekyuma, bbaatule eziriko kkeesi za aluminiyamu-, bbaatule eziriko obuveera-ezipakiddwa, bbaatule eziriko ebipapula ebigonvu-n’ebirala.
Okusinziira ku mpisa z’okukozesa, bbaatule za lithium-ion zisobola okwawulwamu bbaatule ez’ebbugumu eringi-, bbaatule ez’ebbugumu eritono, bbaatule ez’amaanyi, ne bbaatule ezirina obusobozi, n’ebirala.
Okusinziira ku bitundu mwe zikozesebwa, bbaatule za lithium-ion zisobola okugabanyizibwa nga: bbaatule ez’okutereka, bbaatule z’amaanyi, ne bbaatule ezitereka amaanyi.

Enkozesa ya Battery za Lithium-ion
Kiyinza okugambibwa nti okuva bbaatule lwe yayiiya, tewali kintu kirala kya bbaatule kibadde kikozesebwa mu bwangu era mu bungi nga bbaatule ya lithium-ion. Okuva ku masannyalaze g’essaawa aga CPU za kompyuta okutuuka ku bbaatule ennene eza lithium-ion ezikozesebwa mu mmotoka n’ennyanja ennene, enjawulo mu busobozi esukka emirundi obukadde 10. Zirina enkozesa nnyingi mu bulamu obwa bulijjo, ebyuma eby’obujjanjabi, mmotoka ez’amasannyalaze, amabibiro g’amasannyalaze agatereka amaanyi, mu by’omu bwengula, n’amagye.
Oluvannyuma lw’emyaka egisukka mu 10 nga zimanyiddwa, bbaatule za lithium-ion zifuuse enkola yokka ey’amaanyi ekozesebwa ennyo mu bintu bya digito nga amasimu ne laptop. Olw’amasoboza gazo amangi ag’enjawulo, era zikozesebwa nnyo mu bikozesebwa mu by’amasannyalaze, obugaali bw’amasannyalaze, bbaasi z’amasannyalaze, ebifo ebitereka amasannyalaze g’empewo n’enjuba, ebifo eby’empuliziganya eby’oku ssimu, amasannyalaze g’ettaala z’okusima, amasannyalaze agava mu kkapu z’okutaasa eby’okusima, amasannyalaze g’omujaasi ssekinnoomu ag’amagye, leediyo, bbaatule za setilayiti, n’emirimu emirala mingi. Okusinziira ku bibalo, mu mwaka gwa 2011, obunene bw’akatale k’amakolero ga bbaatule za lithium mu China bwatuuka ku buwumbi bwa Yuan 39.7, omwaka-ku-mwaka okweyongera kwa 43%, ate okufulumya kwa bbaatule za lithium buli mwaka kwatuuka ku yuniti obuwumbi 2.97, omwaka-ku{11}}mwaka okweyongera kwa 28.6%. Amakolero ga bbaatule za lithium gafuuse obulagirizi obukulu obw’amakolero mu by’enfuna by’eggwanga21.

