Obuziyiza obw’omunda obwa bbaatule ya lithium kye ki?
Akasannyalazo bwe kakulukuta munda mu bbaatule, kasanga resistance, ekivaako okukendeera kwa vvulovumenti ya bbaatule ekola. Obuziyiza buno buyitibwa resistance ya bbaatule ey’omunda. Olw’obuziyiza bwa bbaatule obw’omunda, vvulovumenti ya terminal eba wansi okusinga empalirizo y’amasannyalaze era egguka-saamusaamu vvulovumenti mu kiseera ky’okufulumya. Mu kiseera ky’okucaajinga, vvulovumenti ya terminal eba waggulu okusinga empalirizo y’amasannyalaze era nzigule-saamusaamu vvulovumenti. Battery Internal Resistance ye parameter enkulu ennyo ey’ensibuko y’amaanyi g’eddagala. Kikwata butereevu ku vvulovumenti ya bbaatule ekola, amasannyalaze agakola, amaanyi agafuluma, n’amaanyi. Ku nsibuko y’amaanyi g’eddagala ey’omugaso, obuziyiza obw’omunda gye bukoma okuba obutono, gye bukoma okuba obulungi.
Battery resistance ey’omunda si ya bulijjo; Kikyukakyuka mu kiseera ky’okufulumya okusinziira ku butonde bw’ekintu ekikola, ekisengejjo ky’amasannyalaze, ebbugumu lya bbaatule, n’obudde bw’okufulumya. Battery internal resistance erimu OHMIC internal resistance (R4) ne polarization internal resistance (RF) eraga obusannyalazo mu kiseera ky’ensengekera z’obusannyalazo. Omugatte gwa bino ebibiri guyitibwa resistance ya bbaatule yonna ey’omunda (RW).
OHMIC internal resistance okusinga ekolebwa resistance ey’omunda ey’ebintu eby’amasannyalaze, electrolyte, separator, ne contact resistance y’ebitundu eby’enjawulo. Kikwatagana n’obunene bwa bbaatule, ensengekera, enkola y’okukola obusannyalazo (okugeza, okusiiga-ekika n’obusannyalazo obuliko ebituli mu lead-batteries za asidi, ne box-ekika n’obusannyalazo obusiigiddwa mu bbaatule za alkaline), n’okunyweza okukuŋŋaanya. Ohmic Internal Resistance egondera etteeka lya Ohm.
Polarization resistance ey’omunda etegeeza okuziyiza okw’omunda okuleetebwa polarization wakati wa positive ne negative electrodes z’ensibuko y’amaanyi ga kemiko mu kiseera ky’ensengekera y’obusannyalazo. Ye mugatte gwa resistances ezireetebwa electrochemical polarization ne concentration .
okuwugulaza.
Polarization Obuziyiza obw’omunda bukwatagana n’obutonde bw’ekintu ekikola, ensengekera y’obusannyalazo, n’enkola y’okukola bbaatule, naddala nga kikwatagana nnyo n’embeera ya bbaatule gy’ekola; Amasannyalaze agafuluma n’ebbugumu birina kinene kye bikola. Mu kiseera ky’okufulumya amasannyalaze aga waggulu, byombi eby’obusannyalazo (electrochemical polarization) n’okusengejja (concentration polarization) byeyongera, nga biyinza n’okuleeta obutakola (passivation) bwa kisannyalazo ekibi, bwe kityo ne kyongera ku buziyiza obw’omunda obw’okuwunyiriza (polarization internal resistance). Ebbugumu eri wansi likosa bubi polarization y’amasannyalaze n’okusaasaana kwa ion; N’olwekyo, obuziyiza obw’omunda obw’okuwugula kwa bbaatule nabwo bweyongera wansi w’embeera ya wansi-ebbugumu. N’olwekyo, obuziyiza bwa polarization si bwakyukakyuka, wabula bukyuka n’omuwendo gw’okufulumya, ebbugumu n’embeera endala.
Ekigambo eky’okwekenneenya eky’obuziyiza obw’omunda obwa bbaatule kiri bwe kiti:
Mu nsengekera, be (Iₐ,τ,c) iₐ⁻1-okuziyiza okuwunyiriza okw’omunda okwa battery;
b-Omugerageranyo gw’enkyukakyuka ya vvulovumenti ya bbaatule y’enkomerero okusinziira ku vvulovumenti ya terminal ya bbaatule E wansi w’embeera z’obusobozi ezigereddwa nga bbaatule efunye chajingi n’efulumizibwa ne kasasiro Iₐ;
rₑₗ(τ,c) -okuziyiza kw’amasannyalaze;
Rₑ(c) -Okuziyiza amasannyalaze. Obuziyiza bw’amasannyalaze Rₑₗ n’obuziyiza bw’obusannyalazo Rₑ bugeraageranye n’obusobozi bwa bbaatule obw’akaseera obuseera;
iₐ, τ, c-okucaajinga n'okusuula akasannyalazo, ebbugumu, n'obusobozi embeera mu kiseera ekyo.
Battery resistance ey’omunda ntono nnyo era etera okuba n’akatono mu mbeera nnyingi ez’okukola. Naye, bbaatule z’amasannyalaze ez’emmotoka ez’amasannyalaze zitera okukola wansi w’embeera ya current eya waggulu n’obuziba, ekivaamu okugwa kwa vvulovumenti okw’amaanyi okuva ku kuziyiza okw’omunda. Mu mbeera eno, enkosa ya resistance ey’omunda ku circuit yonna teyinza kubuusibwa maaso.
