Ebintu Ebiziyiza Ennimi Y’omuliro Kiki?
Nafuna essimu omwezi oguwedde okuva ewa pack assembler mu Ohio. Kasitoma we yayagala okumanya lwaki yinsuwa yaabwe eya sitoowa yalinnya ebitundu 40% oluvannyuma lw’okutandika okutereka obutoffaali bwa lithium. Omuwandiisi w’ebiwandiiko yawadde ensonga y’okudduka okw’ebbugumu. Omukung’aanya yambuuza ky’ayinza okubagamba ku bukuumi bw’amasannyalaze. Namugamba ekintu kye kimu kye mbuulira buli muntu. Ebizimbulukusa bya kaboni mu butoffaali bwo bijja kwokya. Ekyebuuzibwa kiki ky’okola ku nsonga eyo.

Ekyuma ekiyitibwa electrolyte kikola mpozzi ebitundu 10-15% ku buzito bw’obutoffaali. Ethylene carbonate, dimethyl carbonate, ethylene kaboni. Zino ze mbalaasi ezikola. Zisaanuusa bulungi eminnyo gya lithium. Zireka ayoni okutambula amangu. Era zirina ebifo ebitangalijja mu diguli 30-40. Akasengejja k’ensawo akafumitiddwa kasobola okukuba diguli 200 munda mu ddakiika ezitakka wansi wa emu. Okubala si kuzibu.
Ebirungo bya phosphorus byalabika mu masanyalaze ga bbaatule nga mu mwaka gwa 2003. Trimethyl phosphate ye yasooka abantu okugezaako ennyo. Kikola nga kifulumya PO radicals nga kibuguma. Ebiwujjo ebyo bikwata haidrojeni okuva mu maaso g’ennimi z’omuliro ne biggalawo ensengekera y’olujegere lw’okwokya. Osobola okusala obudde obw'okwezikira okuva ku 50+ sekondi buli gram okutuuka ku digito emu. Ekintu ekisuubulagana ye viscosity. Phosphates zigonza ekirungo ky’amasannyalaze. Obutambuzi bwa ion bukendeera. Ofiirwa obusobozi bwa rate.
Ku kkampuni ezinoonya obutoffaali, okubuuza ebibyo...kkampuni ekola bbaatule za lithiumku electrolyte formulation yandibadde standard enkola kati. Ensi eno ekyuse okuva mu 2020. Aba China abakola obutoffaali kati basindika ebintu ebirimu phosphate-ester blends ezikuba specs z’ennimi z’omuliro ze zimu nga obutoffaali bw’e Japan bwe bwatundibwa ku bbeeyi ya mirundi ebiri emyaka etaano egiyise. Zhangjiagang Guotai-Huarong egaba electrolyte eri abakola obutoffaali abakulu abawerako. Ennongoosereza mu by’okwerinda evudde wansi.
Ebirungo ebirimu fluorine byajja oluvannyuma. Ebirungo ebiyitibwa hydrofluoroethers. Ebirungo ebiyitibwa carbonates ebirimu fluorine nga FEC ne FEMC. Atomu za fluorine ku mugongo gwa molekyu zitaataaganya okusaasaana kwa radical mu ngeri ey’enjawulo okusinga phosphorus bw’akola. Ebyavaamu birungi. Ebisale si bwe bityo. Ebintu ebirimu fluorine bikyadduka emirundi 3-5x by’osasula ku standard carbonates. Nze mmanyi guys abazilambika ku 5-10% just to hit a safety threshold nga tebasaanyizzaawo bill of materials yaabwe.
Amazzi aga Ionic gafuna amawulire mangi nga 2015-2018. Puleesa y’omukka eri kumpi ziro. Tekijja kukwata muliro wansi w’embeera yonna eya bulijjo ey’okutulugunyizibwa. Nnalambula laabu emu mu Münster eyali emaze emyaka mukaaga ng’ezikolako. Omunoonyereza yandaga obutoffaali obuwona okubuguma ebweru okwa diguli 200 nga tebufulumya mpewo. Era yang’amba nti baali basasula €85/kg ku mazzi ga ionic. Ebitabuddwamu EC/DMC eby’ettunzi bigula wansi wa €4/kg. Eby’enfuna byagitta olw’emmotoka. Ebimu ku bikozesebwa mu by’omu bwengula bisobola okunyiga omuwendo ogwo. Abasinga tebasobola.

Gel polymer electrolytes zitwala enkola ey’enjawulo. Otega ekitundu ky’amazzi mu matriksi ya polimeeri. PVDF-HFP ya bulijjo. Ebibinja ebimu bizimba phosphorus butereevu mu mugongo gwa polimeeri. Obuziyiza ennimi z’omuliro bufuuka bwa nsengeka. Abanoonyereza mu yunivasite ya Qingdao baafulumya omulimu omwaka oguwedde ku nkola za polyimide ezirina enjegere z’ebbali eza phosphazene. Okwezikira-ebiseera wansi wa sikonda 5. Amaanyi g’ebyuma waggulu ekimala okukendeeza ku kukula kwa dendrite. Okusoomoozebwa kuli mu by’amakolero. Roll-to-roll coating of gel electrolytes tekikuze nga okujjuza amazzi.
Nga weetegereza aomugabi wa bbaatule za lithium eza customku nkola z’amakolero, buuza ebibuuzo ebitongole ebikwata ku byokwerinda. SET y’ensengekera yo ey’amasannyalaze (electrolyte formulation) eri etya? Kirungo ki eky’ekirungo ekiziyiza ennimi z’omuliro ky’okozesa? Osobola okuwa data ya cone calorimetry? Abamu ku bakola obutoffaali bajja kugabana amawulire gano. Abalala bakitwala ng’eky’obwannannyini. Ebika bya premium bitera okuddukanya 12-18% phosphate-based additive okusinziira ku buzito mu butoffaali bwabwe obw’emmotoka obwa bulijjo.
Amakolero gagezesa obusobozi bw’okuziyiza ennimi z’omuliro mu ngeri eziwerako. Obudde obw'okwezikiza-bukwo obw'amangu. Okoleeza sampuli n’ossaako obudde bw’eyokya oluvannyuma lw’okuggyawo ensibuko y’omuliro. Okussa ekkomo ku muwendo gwa oxygen kikubuulira ekigero kya O2 ekitono ekyetaagisa okuyimirizaawo okwokya. UL 2054 ne IEC 62133 ziteekawo emisingi gy’okuyita/okulemererwa ku butoffaali obuwedde. China’s GB 38031-2020 yeetaaga eddakiika 5 ez’okulabula nga okusaasaana kw’ebbugumu tekunnatuuka mu butoffaali oburiraanye mu pack. Okutuukiriza spec eyo emirundi mingi kyetaagisa ebyuma ebiziyiza ennimi z’omuliro.
Okujjukira ensonga eno kwasindika ensonga eno mu maaso. GM yazzaayo mmotoka za Bolt EV 140,000 okutandika mu 2021. Hyundai yazzaayo kkampuni ya Kona Electrics. Ford yalwawo okukola Lightning. Ebikolo ebivaako obulwadde buno byali bya njawulo. Ebimu byali bikyamu mu kukola ebintu. Ebimu byali nsonga za dizayini y’obutoffaali. Byonna byafuula ebitongole ebigula ebintu ebya OEM okubuuza ebibuuzo ebizibu. Nnalithium bbaatule OEM omukwanaganyaokugezaako okufuna ebisaanyizo by’okukola mmotoka kati boolekedde okwekenneenya ebiwandiiko ebikwata ku by’okwerinda mu bbugumu okusinga bwe baakola mu 2019.
Ebisale by’ebintu bwe bigattibwa ne ssente entuufu ku minzaani. Paaka y’emmotoka eya kWh 60 erimu kkiro nga 40-50 ez’amasannyalaze okusinziira ku nsengeka y’obutoffaali n’okutikka. Okwongerako 15% flame retardant ku $15/kg incremental cost kitegeeza $90-110 buli pack. Ensimbi ezisaasaanyizibwa ku ddaala ly’obutoffaali zikendedde wansi wa doola 100/kWh ku butoffaali bwa LFP prismatic cells obusinga obuseere okuva mu China. Ekyo ekiziyiza ennimi z’omuliro kikiikirira nga 1.5% ku nsaasaanya y’obutoffaali. Ttiimu z’okugula ebintu ziyomba ku ssente za ssente buli kWh. Kino si ssente za ssente.
Ku kkampuni ezizimba enkolagana ne aomugabi w’okukuŋŋaanya modulo ya bbaatule ya lithium, ensengeka y’obusannyalazo etera okubuusibwa amaaso mu kukubaganya ebirowoozo okusooka. Abantu essira balitadde ku busobozi, obulamu bwa cycle, C-rate. Obuziyiza ennimi z’omuliro bulabika oluvannyuma, ebiseera ebisinga nga kasitoma enkomerero asaba ebiwandiiko by’obukuumi. Mu kiseera ekyo dizayini y’obutoffaali eba eggaddwa. Okuzzaawo ensengekera y’obusannyalazo ey’enjawulo kiyinza okukyusa impedansi, obusobozi, n’engeri z’okukaddiwa. Kirungi okulambika nga bukyali.
Payipu y’okunoonyereza erina emirimu egy’enjawulo mu yo. Ensengekera z’obusannyalazo eziri mu kifo ekinene-zikozesa ebizimbulukusa bya phosphate ebifukiddwamu ethers ezitali -zikwata fluorinated. Ofuna obutafaali bw’ennimi z’omuliro obwa phosphates n’obuzito n’obutambuzi bwa carbonates ez’ennono. Argonne afulumizza ku nsonga eno. Ebibiina bya yunivasite ebiwerako mu China bikola ku nkyukakyuka. Okubeerawo mu by’obusuubuzi osanga kuli emyaka 2-3 out for automotive grade.
Obutoffaali bw'embeera enkalu-bwandigonjodde ekizibu ky'okukwata omuliro mu bujjuvu. Obusannyalazo bwa seramiki ne salufayidi tebuyokya. Era teziriwo ku mutendera gw’okufulumya mmotoka n’okutuusa kati. CATL, Samsung SDI, Toyota, ne QuantumScape zonna zisindise ebiseera byabwe ebinywevu-eby’embeera okumala emyaka 2-4 mu birango ebisembyeyo. Nnaomuwa eby’okugonjoola ebizibu by’obukuumi bwa bbaatule ya lithiumejja kukugamba nti amasannyalaze ag’amazzi agaziyiza ennimi z’omuliro gasigala nga kye kiddamu eky’omugaso okuyita waakiri mu 2028 ku nkola ezisinga obungi.
Namala emyaka kkumi n’etaano nga nkola ku kizibu kino mu mirimu egy’enjawulo. Tekinologiya alongooseddwa. Ebisale bikendedde. Omuliro gw’obutoffaali gukyagenda mu maaso. Tezitera kubaawo okusinga bwe zaali emyaka kkumi egiyise, era obutoffaali obuliwo leero butereka amaanyi mangi okusinga obutoffaali obwaliwo mu kiseera ekyo. Omulimu guno gwatambula mu kkubo ettuufu. Waliwo omulimu omulala ogw’okukola.


