Densite y’amasoboza kye ki?

Amasoboza ga bbaatule gategeeza amasoboza bbaatule g’esobola okufulumya wansi w’enkola y’okufulumya ezimu, ezitera okulagibwa mu W·h oba kW·h. Amasoboza ga bbaatule okusinga gagabanyizibwamu ebika bino wammanga:

Nga tufudde nti bbaatule eri mu bbalansi mu kiseera ky’okufulumya, vvulovumenti yaayo ey’okufulumya ekuuma omuwendo gw’amaanyi g’amasannyalaze (E), era omuwendo gw’okukozesa ekintu ekikola guli 100%, kwe kugamba, obusobozi bw’okufulumya bwe busobozi obw’enzikiriziganya, olwo amasoboza agafuluma wansi w’embeera zino ge masoboza ag’enzikiriziganya W, kwe kugamba

(2-13)

Amasoboza amatuufu kitegeeza amasoboza agafulumizibwa ddala bbaatule nga efulumya. Mu kubala, yenkana n’ekisengejjero kya vvulovumenti y’okufulumya entuufu eya bbaatule, akasannyalazo k’okufulumya, n’obudde bw’okufulumya, kwe kugamba

(2-14)

Mu nkola za yinginiya mu nkola, amasoboza amatuufu aga bbaatule gatera okubalirirwa nga tukozesa byombi obusobozi obugereddwa obwa bbaatule ne vvulovumenti ya bbaatule eya wakati.

(2-15)

Olw’okuba ekintu ekikola tekisobola kukozesebwa mu bujjuvu, vvulovumenti ya bbaatule ekola bulijjo eba ntono okusinga empalirizo yaayo ey’amasannyalaze, n’olwekyo amasoboza ga bbaatule amatuufu bulijjo gaba matono okusinga amasoboza gaayo ag’enzikiriziganya.

Amasoboza gonna kitegeeza amasoboza gonna ag’amasannyalaze agafuluma mu bbaatule mu bulamu bwayo, nga gapimiddwa mu W·h.

Amasoboza ag’okucaajinga kitegeeza amasoboza g’amasannyalaze agayingizibwa mu bbaatule nga gayita mu kucaajinga, nga gapimibwa mu W·h.

Amasoboza agafulumya kitegeeza amasoboza g’amasannyalaze agafulumizibwa bbaatule mu kiseera ky’okufulumya, agapimibwa mu W·h.Amasoboza ga bbaatule, oba amasoboza aga yuniti y’obuzito bwa bbaatule oba yuniti ya voliyumu ya bbaatule g’esobola okufulumya, mu ngeri y’emu gayitibwa amasoboza g’obuzito.Densiti ya bbaatule (W·h/kg) ne density y’amasoboza ag’obunene (W·h/L), era ezimanyiddwa nga amasoboza ag’enjawulo oba amasoboza ag’obuzito, bikulu ebiraga omutindo gwa bbaatule z’amaanyi. Mu nkola z’emmotoka ez’amasannyalaze, amasoboza ag’enjawulo aga bbaatule gakosa obuzito bw’emmotoka okutwalira awamu n’obuwanvu bw’okuvuga, ate amasoboza ag’obunene (volumetric space) gakosa ekifo bbaatule w’eteekebwa. Amasoboza ag’enjawulo era kikulu nnyo mu kugeraageranya omulimu gwa bbaatule ez’enjawulo. Amasoboza ag’enjawulo gagabanyizibwamu amasoboza ag’enjawulo ag’enzikiriziganya (W) n’amasoboza ag’enjawulo amatuufu (W’).

Amasoboza ag’enjawulo ag’enzikiriziganya gakwatagana n’amasoboza ag’enzikiriziganya, nga gategeeza amasoboza agayinza okufulumizibwa mu ndowooza nga yuniti y’obuzito oba yuniti ya voliyumu y’ebisengejja bya bbaatule efulumiziddwa mu bujjuvu. Amasoboza ag’enjawulo amatuufu gakwatagana n’amasoboza amatuufu, agakiikirira amasoboza amatuufu agafulumizibwa nga yuniti y’obuzito oba yuniti ya voliyumu y’ebirungo ebikola bbaatule efulumiziddwa mu bujjuvu. Kimanyiddwa olw’omugerageranyo gw’amasoboza ga bbaatule amatuufu agafuluma n’obuzito bwayo (oba obuzito).

(2-16)

oba

(2-17)

Mu nsengekera, C--ekiikirira obuzito bwa bbaatule; V--ekiikirira eddoboozi lya bbaatule. Olw’ensonga ez’enjawulo, amasoboza ag’enjawulo amatuufu aga bbaatule ga wansi nnyo okusinga amasoboza gaayo ag’enjawulo ag’enzikiriziganya. Enkolagana wakati w’amasoboza ag’enjawulo ag’amazima n’ag’enzikiriziganya esobola okulagibwa bweti:

(2-18)

Mu nsengekera, K_E ekiikirira obulungi bwa vvulovumenti; K_B ekiikirira obulungi bw’ensengekera; ne K_m ekiikirira obulungi bw’amasasi.

Mu kukozesa bbaatule z’amasannyalaze mu mmotoka ez’amasannyalaze, amasoboza amatuufu ag’enjawulo aga bbaatule ga wansi okusinga amasoboza ag’enjawulo ag’obutoffaali bwa bbaatule ssekinnoomu kubanga okuteeka bbaatule kyetaagisa bbokisi za bbaatule ezikwatagana, waya eziyunga, ebyuma ebikuuma kasasiro ne vvulovumenti, n’ebitundu ebirala. Amasoboza ag’enjawulo aga bbaatule gabalirirwa nga tukubisaamu amasoboza ag’enjawulo ag’obutoffaali bwa bbaatule ssekinnoomu n’ensonga y’okupakinga. Ensonga y’okupakinga bbaatule eya bulijjo eri 0.6 ku 0.8. Nga omutindo gwa dizayini ya bbaatule gutereera, okugatta bbaatule kweyongera. N’olwekyo, amasoboza ag’enjawulo aga mass specific aga bbaatule gatera okuba ekintu ekikulu ekiraga omulimu gwa bbaatule. Okutwaliza awamu, amasoboza ag’enjawulo aga mass specific aga bbaatule gasukka ebitundu 20% wansi okusinga amasoboza ag’enjawulo ag’obutoffaali bwa bbaatule ssekinnoomu.